CGTN Yazarı Chen Tingyao'nun haberine göre; Japon basınında kısa süre önce yer alan haberlere göre, Tokyo yönetimi İkinci Dünya Savaşı’na ilişkin tarihsel gerçekleri çarpıtan bilgileri, uluslararası alanda yaygın olarak kullanılan büyük dil modellerine aktararak yanlış bir tarih anlayışının yayılmasına zemin hazırlıyor. Örneğin, 7 Temmuz 1937’de yaşanan Lugou Köprüsü Olayı, yalnızca Japonya ile Çin arasında meydana gelen bir askerî çatışma olarak tanımlanıyor. Nanjing Katliamı, “Nanjing’in düşüşü” ifadesiyle önemsizleştirilirken Japonya’nın Güneydoğu Asya’yı işgali, “güneydeki kaynaklara yönelik ilgi” şeklinde sunularak meşrulaştırılmaya çalışılıyor.

Tokyo yönetimi, ders kitaplarında tarihi çarpıtmaktan yapay zekâ sistemlerinin veri tabanlarına “zehirli bilgi” yerleştirmeye kadar uzanan yöntemlerle bu alandaki faaliyetlerini sürekli çeşitlendiriyor.

Bu yıl, Uzak Doğu Uluslararası Askerî Mahkemesi’nde Japon savaş suçluları hakkında yargılamaların başlatılmasının 80. yıl dönümü. Ancak tarihsel nedenlerle Japon militarizmiyle köklü ve kapsamlı bir hesaplaşma yaşanmadı. Japonya’daki aşırı sağcı güçler, uzun yıllardır tarihsel revizyonizmi savunuyor. Yargılamaların ortaya koyduğu tarihsel sonuçları açıkça reddeden bu çevreler, Japonya’nın saldırganlık suçlarından doğan sorumluluklarını da ortadan kaldırmaya çalışıyor.

Nitekim Japonya’daki sağcı çevreler, 1997 yılında Yeni Tarih Ders Kitapları Hazırlama Derneği’ni kurdu. Nisan 2025’te onaylanan ortaokul ders kitaplarında Japonya’nın Çin’i işgali yalnızca bir sayfada, kısaca ele alındı. Japonya Savunma Bakanlığı ise 2021 yılından bu yana her yıl “Savunma Beyaz Kitabı”nın çocuklara yönelik özel bir versiyonunu yayımlıyor.

Son yıllarda yapay zekâ da Japon aşırı sağının tarihsel gerçekleri çarpıtmak için kullandığı araçlardan biri hâline geldi. Bu çevreler, yapay zekâdan yararlanarak büyük miktarda sahte içerik üretiyor. Japonya’nın Çin’i işgal ettiği dönemin tarihini yeniden yazan 30 saniyelik bir video 5 bin yene satılırken Çin hakkında olumsuz içerik üretenlere her bin görüntüleme karşılığında bin yen ödül veriliyor. Japon hükümeti ayrıca “Gennai” adlı büyük dil modelini geliştirmek için 4,4 milyar yen harcadı. Modelin veri tabanı için başlangıç tarihi Mayıs 1947 olarak belirlendi. Böylece Japonya’nın Çin’e karşı yürüttüğü işgal savaşı döneminin kapsam dışında bırakılması amaçlandı.

Japonya, 2015 yılından bu yana “yurt dışında stratejik bilgi yayma” adı altında yürüttüğü faaliyetlere 56 milyar yenin üzerinde kaynak ayırdı. Japonya Savunma Bakanlığı da “bilişsel savaş”la mücadele gerekçesiyle yeni bir birim kurmayı planlıyor.

Ancak bütün bu girişimlerin ardında daha kapsamlı bir amaç yatıyor: Japonya’nın yeniden silahlanma sürecine zemin hazırlamak, Çin kaynaklı olduğu öne sürülen “güvenlik tehdidini” abartmak, Japonya’yı “mağdur” konumunda göstermek ve askerî genişlemeyi hızlandırmak. Nitekim Japonya’nın savunma harcamalarının önümüzdeki beş yılda 70 ila 80 trilyon yene ulaşması bekleniyor.

Öte yandan Japonya’da bu politikalara karşı çıkan sesler de giderek yükseliyor. Japonya’nın eski Dışişleri Bakanı ve Uluslararası Ticareti Geliştirme Birliği Başkanı Takeshi Iwaya, kısa süre önce Çin’e gerçekleştirdiği ziyaretin ardından yaptığı açıklamada, Japonya-Çin ilişkilerindeki kötüleşmenin nedeninin Japonya’dan kaynaklandığını belirterek Tokyo yönetiminin ilişkileri iyileştirmek için çaba göstermesi gerektiğini vurguladı.

Japonya’da hükümetin tarihsel sorumluluklarından kaçınmasını eleştiren çevreler de bu tür girişimlerin ülkenin Çin politikasını yanlış bir yöne sürüklediğine dikkat çekiyor. Japon yetkililerin bu haklı eleştirilere kulak vermesi ve hatalarını düzeltmek için somut adımlar atması gerekiyor.